De scharnierpen veroorzaakt meestal het geluid
Een deurscharnier bestaat uit metalen delen die om een pen heen draaien. Door stof, opgedroogd vuil, lichte roest of een gebrek aan smering ontstaat extra wrijving. Dat hoor je als een piep of kraak wanneer de deur beweegt.
Luister tijdens het openen en sluiten waar het geluid precies vandaan komt. Een deur heeft vaak meerdere scharnieren, maar meestal is één exemplaar duidelijk de boosdoener. Houd de deur daarbij normaal vast en forceer haar niet. Een scheefhangende of zwaar bewegende deur kan namelijk ook wijzen op losse bevestiging of een ander probleem.
Maak het scharnier vrij van stof en oude resten
Verwijder eerst stof rond de knokkels van het scharnier met een droge doek of zachte borstel. Zit er oud, plakkerig smeermiddel op, neem dat dan voorzichtig weg met een doek die maar licht vochtig is. Maak het hout of de verf rondom het scharnier niet onnodig nat.
Bij een metalen scharnier met een klein beetje oppervlakteroest kun je de roest voorzichtig losborstelen. Gebruik geen agressief middel op gelakte deuren of geschilderde kozijnen, omdat dit de afwerking kan aantasten. Hardnekkige roest of een duidelijk beschadigde scharnierpen is een aanwijzing dat alleen smeren mogelijk niet voldoende is.
Breng het smeermiddel aan op de draaiende delen
- Leg een doek onder het scharnier: die vangt een druppel op en beschermt de deur of vloer tegen vlekken.
- Breng een kleine hoeveelheid smeermiddel aan: richt het middel op de overgang tussen de scharnierbladen en de pen. Een druppel is vaak al genoeg.
- Beweeg de deur rustig: open en sluit de deur meerdere keren zonder haar hard heen en weer te trekken. Zo verspreidt het smeermiddel zich over het draaiende oppervlak.
- Veeg het teveel weg: maak de buitenkant van het scharnier en de omgeving droog. Achtergebleven olie trekt stof aan.
Een geschikt middel voor lichte smering van een deurscharnier is bijvoorbeeld een dunne smeerolie die bedoeld is voor fijnmechanische of huishoudelijke toepassingen. Een klein beetje universeel smeermiddel kan ook werken, zolang het geschikt is voor metaal en niet op de omliggende verf of vloer terechtkomt. Gebruik liever geen keukenolie: die kan na verloop van tijd kleverig worden en vuil vasthouden.
Een piep die na het smeren terugkomt
Blijft het geluid aanwezig, controleer dan of de schroeven van het scharnier nog stevig vastzitten. Een loszittend scharnier kan onder belasting bewegen, waardoor niet alleen piepen maar ook een klemmende deur ontstaat. Draai een losse schroef voorzichtig vast, zonder de schroefkop of het hout te beschadigen.
Let ook op de plaats van het geluid. Komt het uit het contact tussen de deur en het kozijn, dan is het mogelijk geen scharniergeluid. Een uitstekende schroef, een verschoven sluitplaat of een deur die tegen het kozijn schuurt kan een vergelijkbaar kraakgeluid maken. In dat geval heeft extra olie weinig effect.
Wanneer vervangen verstandiger is dan blijven smeren
Een scharnier verdient extra aandacht wanneer de pen zichtbaar krom is, veel speling heeft of diepe roest vertoont. Ook een scharnier dat bij elke beweging kraakt én de deur scheef laat hangen, kan versleten zijn. Blijf dan niet steeds meer smeermiddel toevoegen. Vervanging is vaak een duurzamere oplossing, maar verwijder een dragend deurscharnier alleen wanneer de deur veilig ondersteund kan worden.
Bij een lichte binnendeur kun je het effect na het smeren eenvoudig beoordelen door langzaam te openen en te sluiten. De beweging hoort gelijkmatig te zijn en de deur moet zonder schokken in het kozijn vallen. Komt het piepen snel terug of wordt de deur zwaarder om te bedienen, zoek dan de oorzaak in de bevestiging of laat een ervaren klusser meekijken.
