Stem de reiniging af op de afwerking van het tafelblad
Dezelfde vetvlek vraagt niet bij elk tafelblad om dezelfde aanpak. Gelakt en geolied hout heeft een beschermlaag, terwijl onbehandeld hout vet sneller kan opnemen. Kijk daarom eerst in strijklicht naar de plek en let op het verschil tussen een vlek op het oppervlak en een donkere verkleuring ín het hout.

- Gelakt hout: de vlek ligt meestal op de laklaag en laat zich vaak voorzichtig verwijderen.
- Geolied hout: vet kan in de olie en poriën trekken. Te veel water of hard wrijven kan een doffe plek veroorzaken.
- Onbehandeld hout: werk zo droog mogelijk. Een ingetrokken vlek kan na schoonmaken nog zichtbaar blijven.
- Was of kwetsbare finish: kies een milde methode en vermijd ontvettende of schurende middelen, omdat die de beschermlaag kunnen aantasten.
Weet je niet waarmee de tafel is afgewerkt? Begin dan met de mildste methode op een plek onder de tafel of aan de achterkant van een rand. Wordt het hout daar dof, lichter of ruwer, stop dan met die aanpak.
Vers vet opnemen voordat het in het hout trekt
Bij een nieuwe vlek is snel deppen belangrijker dan krachtig schoonmaken. Leg absorberend keukenpapier of een schone, droge doek op de plek en druk kort aan. Verschuif steeds naar een schoon deel, zodat je het vet niet opnieuw over het tafelblad verdeelt.
Gebruik geen föhn of andere warmte om de plek te drogen. Warmte kan vet vloeibaarder maken en het verder in de houtnerf laten trekken. Ook hard boenen werkt meestal tegen: daarmee verspreid je de vlek én kun je de glans van de afwerking veranderen.
Vet van gelakt of geolied hout halen met weinig vocht
- Maak een mild sopje: doe een paar druppels gewoon afwasmiddel in een kommetje lauw water. Gebruik geen geconcentreerde ontvetter, bleekmiddel of schuurmiddel.
- Wring een zachte doek goed uit: de doek mag vochtig zijn, maar er mag geen water uit lopen. Te veel vocht kan in naden, kopse kanten en kleine beschadigingen trekken.
- Neem de vetplek rustig af: werk van de buitenrand naar het midden en maak korte bewegingen. Spoel de doek tussendoor uit, zodat je het losgemaakte vet niet terugwrijft.
- Verwijder zeepresten: ga met een tweede, bijna droge doek licht over de plek. Laat geen sop op het hout liggen.
- Droog het oppervlak meteen: wrijf na met een schone katoenen doek en laat het tafelblad daarna volledig aan de lucht drogen.
Bij een gelakte tafel kun je na het drogen controleren of de glans overal gelijk is. Bij geolied hout kan de gereinigde plek wat schraler lijken. Breng alleen een geschikt onderhoudsmiddel of dezelfde houtolie aan wanneer je weet waarmee de tafel eerder is behandeld. Een willekeurige meubelolie kan een kleurverschil geven.
Een ingetrokken vlek in onbehandeld hout voorzichtig lichter maken
Een donkere vetplek in onbehandeld hout verdwijnt niet altijd met afnemen. Strooi eventueel een dun laagje maïzena of talkpoeder op de droge plek en laat dit enkele uren liggen. Het poeder kan een deel van het oppervlakkige vet opnemen. Veeg het daarna voorzichtig weg met een zachte, droge doek en test vervolgens pas een klein beetje mild sop.
Blijft de plek zichtbaar, ga dan niet meteen hard schuren. Schuren verwijdert namelijk niet alleen de verkleuring, maar ook hout rondom de plek. Daardoor kan een kuil of een lichte cirkel ontstaan. Bij massief, onbehandeld hout kan zeer licht schuren met de nerf mee soms helpen, maar werk alleen over een ruim, logisch oppervlak en werk de afwerking daarna opnieuw bij. Bij fineer is schuren extra riskant, omdat de dunne houtlaag snel doorslijt.
Wat je beter niet op een houten tafel gebruikt
Vermijd middelen die de afwerking kunnen oplossen, uitdrogen of dof maken. Dat geldt onder meer voor pure ontvetter, aceton, nagellakremover, bleek, schuursponsjes en agressieve allesreinigers. Ook een dikke laag olie maskeert een vetplek meestal slechts tijdelijk en kan een plakkerig oppervlak achterlaten.
Gebruik azijn niet als standaardoplossing voor vet op hout. Een zuur middel is geen noodzakelijke eerste stap en kan bij sommige afwerkingen het uiterlijk veranderen. Laat bovendien geen natte doek, keukenpapier of sop langdurig op de plek liggen; vocht kan via naden en beschadigde lak onder de afwerking komen.
Een blijvende kring herkennen en verdere schade voorkomen
Is de tafel na volledig drogen nog donker, voelt de plek anders aan of is de glans duidelijk veranderd? Dan zit het probleem mogelijk dieper dan los vet op het oppervlak. Bij een gelakte tafel kan de lak zelf zijn aangetast; bij geolied of onbehandeld hout kan vet in de poriën zijn getrokken. Herhaald schoonmaken maakt de plek dan niet vanzelf beter.
Stop met testen wanneer de plek groter wordt, het hout ruw aanvoelt of de kleur sterk verandert. Neem bij een waardevolle, gefineerde of antieke tafel liever contact op met een meubelrestaurateur voordat je gaat schuren of opnieuw oliën. Voorkom nieuwe vlekken door onder warme schalen en flessen een onderzetter te gebruiken en gemorst vet meteen te deppen.